trieu-chung-hoi-chung-than-hu

Hội chứng thận hư: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hoàn toàn

Hội chứng thận hư có thể xảy ra ở tất cả mọi người, mọi lứa tuổi. Là một căn bệnh rất phổ biến, có tới 30% dân số bị mắc bệnh này. Chính vì thế mà việc phòng ngừa, điều trị và phát hiện sớm các triệu chứng là điều vô cùng cần thiết. Nếu bạn có câu hỏi hoặc thắc mắc về hội chứng thận hư thì hãy đọc bài viết bên dưới. Đây là tài liệu có nội dung đầy đủ nhất về thận hư để bạn tham khảo.

Hội chứng thận hư là gì?

Hội chứng thận hư là tất cả các tình trạng, dấu hiệu của sự tổn thương ở thận. Các vấn đề này bao gồm: Nồng độ albumin trong máu giảm, xuất hiện nhiều protein trong nước tiểu (protein niệu), lipid máu tăng và xuất hiện hiện tượng phù nề. Một vài triệu chứng khác có thể gặp như: Tăng cân, cơ thể mệt mỏi, nước tiểu có bọt lâu tan… Một số biến chứng có thể xuất hiện như: Tiểu ra máu đông, huyết áp cao và bị nhiễm trùng. 

Nếu thận hoạt động tốt, sẽ giúp cơ thể giữ lại được các chất khi lọc máu, ví dụ như protein (đạm). Cơ thể chúng ta rất cần có protein để phát triển cũng như cần thiết trong các quá trình hồi phục. Khi thận bị hư, việc lọc máu sẽ không được như trước, thận không thể giữ lại được protein, dẫn đến việc cơ thể mất protein qua đường nước tiểu. Nó cũng làm tăng nguy cơ mắc các bệnh khác. Có thể nhận biết bệnh khi thấy bọng mắt, mắt các chân và bàn chân phù nề đáng kể.

hoi-chung-than-hu

Hội chứng thận hư là căn bệnh mãn tính

Hội chứng thận hư tái phát

Là hiện tượng thận hư tái đi tái lại nhiều lần do không được chữa trị, hoặc do chữa trị không đúng cách, không dứt điểm. Hội chứng thận hư tái phát rất nguy hiểm, bởi nó thường kéo dài, khó chữa trị và dễ xuất hiện các biến chứng nguy hiểm hơn. Để phòng tránh việc bệnh tái phát thì cần xác định rõ nguyên nhân để điều trị dứt điểm.

Dấu hiệu và triệu chứng nhận biết hội chứng thận hư

Triệu chứng nhận biết ban đầu dễ nhận thấy nhất chính là chân, mặt bị phè nề, đi tiểu xuất hiện bọt lâu tan. Để càng lâu, phù nên càng nhiều, dần dần toàn bộ cơ thể đều bị phù.

Thông người, người bệnh sẽ không biết mình bị bệnh cho tới khi làm các xét nghiệm, và được bác sĩ chẩn đoán mắc hội chứng thận hư. Một dấu hiệu tiêu biểu bao gồm:

  1. Phù nề (sưng)
  • Là triệu chứng xuất hiện sớm và nhanh, nơi bị phù sưng lên đột ngột, một vài người còn bị nhiễm trùng ở tai-mũi-họng.
  • Tính chất phù: Phù trắng, ấn vào rất mềm, vết lõm giữ lại lâu, phù tử chân và mặt rồi lan ra toàn thân, có cảm giác đau ở nơi bị phù. Có thể xuất hiện dịch ở bộ phận sinh dục, màng bụng và màng phổi.
  • Mố số biến chứng xuất hiện: Phù phổi, phù thanh quản, nhất là đối với trẻ em điều này cực kỳ nguy hiểm.
  1. Triệu chứng ở nước tiểu
  • Lượng nước tiểu còn ít hơn 300-400ml/24 giờ.
  • Mất nhiều protein niệu: Lượng protein mất đi nhiều hơn 3,5gam/ngày, Có thể từ 3 – 10g/24 giờ, trường hợp nặng có thể 30 – 40g/24 giờ.
  • Lượng Protein có dấu hiệu tăng lên lúc đứng, hoặc lúc gắng sức, có mỡ lưỡng chiết, xuất hiện trụ mỡ trong nước tiểu.
  • Lipid niệu: nói cách khác thì đây là kết tủa của Ester Cholesterol. Chỉ số Ure máu Creatinine niệu tăng cũng tăng.
  1. Triệu chứng thể dịch
  • Giảm Protein máu: Protid máu nếu thấp hơn 60 g/l, trung bình lkhoảng 50 g/l.
  • Chỉ số Albumin máu giảm xuống dưới 30 g/l, trung bình khoảng 20 g/l. Albumin máu được dùng như là một chỉ số chính xác nhất để đánh giá độ nặng nhẹ của hội chứng thận hư.
  1. Rối loạn các Globulin huyết thanh:
  • α2 Globulin tăng.
  • β Globulin tăng.
  • γ  Globulin có dấu hiệu giảm là dấu hiệu của hội chứng thận hư.
  1. Các thay đổi về lipid:
  • Cholesterol, Triglycerides  và Phospholipid tăng: Đây là sự rối loạn về lipit trong cơ thể, được coi là khởi đầu của hội chứng thận hư. Chứng rối loạn Abumin cũng có thể được dùng để đánh giá, nhưng nó thường xuất hiện ít hơn việc bị rối loạn lipid.
  1. Các triệu chứng khác có thể gặp:
  • Na+ và Ca++ máu giảm mạnh.
  • Tăng Hematocrit và hồng cầu chứng tỏ máu rất dễ đông.
  • Giảm Antithrombin III do bị mất qua nước tiểu, có hiện tượng tăng tiểu cầu và Fibrinogen.
hoi-chung-than-hu

Có nhiều dấu hiệu nhận biết hội chứng thận hư

Nguyên nhân gây hội chứng thận hư

Như đã nói, hội chứng thận hư là tổng hợp các vấn đề gây tổn thương cho thận. chính vì thế mà nguyên nhân gây bệnh cũng rất đa dạng, nó có thể là bất cứ nguyên nhân nào dẫn đến tổn thương thận, làm tăng protein niệu thì đều có thể khiến thận hư. Các nguyên nhân phổ biến nhất bao gồm:

  • Các thay đổi tối thiểu: Được biết đến là nguyên nhân phổ biến nhất khiến thận bị hư. Khi các thay đổi xảy ra, các chức năng thận sẽ bị ảnh hưởng dẫn tới xuất hiện các dấu hiệu như protein niệu, sưng phù nề….
  • Tiêu phân đoạn glomerulosclerosis: Điều này gây ra các vết sẹo nằm rải rác ở thận, nó khiến cho các biến chứng di truyền ảnh hưởng tới khả năng vận hành các chức năng thận.
  • Mắc các bệnh lý về màng thận: Việc thận bị hư có thể là kết quả của màng thận bị dày lên do nước ở trong các tiểu cầu thận. Điều này dễ dàng dẫn đến hội chứng thận hư khi kết hợp với một số tình trạng như viêm gan B, lupus ban đỏ và sốt rét.
  • Bị các bệnh lý dẫn tới tổn thương thận: Một số căn bệnh như amyloidosis, bệnh suy thận, sỏi thận và các hạn chế về nước tiểu cũng góp phần làm tổn thương thận.
  • Do ảnh hưởng của một số loại thuốc: Sử dụng nhiều hoặc không đúng liều một số loại thuốc như: thuốc chống viêm steroid và kháng sinh sẽ có ảnh hưởng nhất định tới thận.
  • Một số bệnh do virus làm giảm khả năng miễn dịch: Viêm gan B, Viêm gan C, sốt rét và HIV/AIDS…
  • Do nhiễm độc: Một số trường hợp thận bị hư là do bị nhiễm một số loại độc tố từ bò sát, ong đốt khiến cho hệ miễn dịch của cơ thể bị ảnh hưởng, làm thận dễ dàng bị tổn thương.
  • Cơ thể suy nhược do thiếu chất: Thận hư, không thể giữ lại đủ protein cho thể khiến người bệnh rơi vào tình trạng thiếu hụt chất dinh dưỡng, nếu không có chế độ ăn hợp lý, dễ dàng bị suy nhược, giảm cân mạnh… ảnh hưởng lớn tới sức khỏe người bệnh.
  • Các cục máu đông: Việc xuất hiện các cục máu đông khiến cho thận bị nghẽn, khó lưu thông dòng nước thải, khiến thận ứ nước, kết quả cuối cùng là thận hư.
  • Bệnh đái tháo đường (tiểu đường): Đây là căn bệnh dễ dẫn tới hội chứng thận hư nhất bởi nó ảnh hưởng trực tiếp tới màng cầu thận. Nếu để tình trạng này diễn ra lâu, sẽ ảnh hưởng rất lớn tới người bệnh, có thể dẫn tới bệnh suy thận.
hoi-chung-than-hu

Có rất nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến thận hư

Hội chứng thận hư có thể dẫn tới các biến chứng nguy hiểm nào?

Hội chứng thận hư là tình trạng bệnh học vô cùng nguy hiểm và phức tạp. Bởi nếu không được phát hiện sớm để kìm hãm sự phát triển của bệnh, thì nó sẽ gây ra rất nhiều biến chứng nguy hiểm không mong muốn. Các biến chứng của hội chứng thận hư có thể bao gồm:

  • Tràn dịch màng: Cơ thể bị phù là do chất lỏng len lỏi khắp các nơi trong cơ thể, sau phù có thể dẫn tới: Tràn dịch màng bụng, tràn dịch tinh hoàn, thậm chí tim phổi cũng bị tràn dịch, điều này rất nguy hiểm.
  • Nhiễm trùng: Trong quá trình điều trị, do sử dụng nhiều thuốc ức chế miễn dịch và corticoid dẫn tới tình trạng nhiễm trùng nặng nề. Chứng nhiễm trùng chủ yếu gặp phải là viêm tế bào hoặc viêm phúc mạc.
  • Loãng xương, loét dạ dày tá tràng: Những biến chứng này xuất phát từ một số các tác dụng phụ của quá trình điều trị bằng thuốc.
  • Huyết áp cao, rối loạn mỡ máu: Gan phải tăng cường quá trình tổng hợp lipopeprotein để bù lại do cơ thể thiếu hụt protein bởi protein niệu cao, chính điều này khiến cho hueets áp tăng và rối loạn các chỉ số mỡ máu. 
  • Tắc mạch: Lúc này, albumin máu bị giảm mạnh, dẫn tới động mạch tĩnh bị tắc. Ngoài ra do bệnh nhân bị tắc động mạch máu chậu hay hiếm gặp hơn có thể là tắc mạch máu phổi.
  • Suy thận cấp hoặc mạn tính: Hội chứng thận hư làm cho cơ thể bị mất nước và các chất điện giải trầm trọng. Đây là biến chức rất hay gặp ở những người mắc bệnh này. Nếu bệnh tình kéo dài và nặng hơn thì có thể sẽ phải chạy thận, lọc máu nhân tạo.
  • Suy thận: Thận hư nếu kéo dài có thể dẫn tới suy thận cấp hoặc mãn tính. Bới do bị thiếu các chất điện giải sẽ làm cho chức năng thận bị ảnh hưởng một cách đáng kể.
  • Tiểu ra máu: Tình trạng nước tiểu có màu nâu đậm, hồng hoặc đỏ là do có máu ở trong nước tiểu.
  • Suy dinh dưỡng: Do lượng đạm bị mất quá nhiều do thận bị hư, tình trạng này kéo dài một thời gian nhất định dễ khiến có thể suy kiệt bởi thiếu chất.
  • Một vài biến chứng khác có thể bắt gặp: Đái tháo đường, hội chứng giả cushing, rối loạn điện giải, rối loạn tâm thần, xuất huyết tiêu hóa,…
trieu-chung-hoi-chung-than-hu

Biến chứng rất đa dạng và dễ bị nhầm với bệnh khác

 Cách chẩn đoán hội chứng thận hư

1. Tiêu chuẩn chẩn đoán hội chứng thận hư

  1. Dấu hiệu phù nề cơ thể
  2. Chỉ số Protein niệu cao hơn 3,5 g trong 24 giờ
  3. Chỉ số Protein máu giảm dưới 60 g/lít, kèm theo albumin máu giảm dưới 30 g/lít
  4. Tăng cholesterol máu từ 6,5 mmol/lít trở lên
  5. Có hạt mỡ lưỡng chiết, trụ mỡ xuất hiện ở trong nước tiểu

Trong 5 tiêu chuẩn chẩn đoán trên, thì tiêu chuẩn 2 và 3 chính là quan trọng nhất, các tiểu chuẩn khác chỉ là điều kiện cần.

2. Chẩn đoán thể lâm sàng

  • Hội chứng thận hư thể đơn thuần: Khi xác định đầy đủ các tiêu chuẩn chẩn đoán hội chứng thận hư, không có kèm theo biểu hiện tăng huyết áp, tiểu ra máu hoặc suy thận.
  • Hội chứng thận hư thể không đơn thuần: Ngoài những tiêu chuẩn chẩn đoán hội chứng thận hư, còn có sự xuất hiện của tăng huyết áp, tiểu máu đại thể hoặc vi thể, hoặc có suy thận kèm theo.

3. Chẩn đoán hội chứng thận hư theo nguyên nhân

Những nguyên nhân sau đây gây ra hội chứng thận hư nguyên phát:

  • Bệnh lý cầu thận thay đổi tối thiểu
  • Tình trạng viêm cầu thận màng, là nguyên nhân gây ra hội chứng thận hư phổ biến ở người trưởng thành tại các nước đang phát triển.
  • Xơ hóa tại cầu thận ổ cục bộ
  • Tình trạng viêm cầu thận màng tăng sinh
  • Tình trạng viêm cầu thận tăng sinh gian mạch
  • Tình trạng viêm cầu thận tăng sinh ngoại mạch

Còn đối với nguyên nhân gây hội chứng thận hư thứ phát, bao gồm: 

  • Do sử dụng thuốc 
  • Độc chất, bệnh tự miễn’
  • Bệnh ác tính
  • Nhiễm trùng và ký sinh trùng
  • Bệnh lý di truyền,
  • Rối loạn chuyển hóa,…

4. Chẩn đoán thận hư qua mô bệnh học

  • Bệnh lý cầu thận thay đổi tối thiểu
  • Bệnh viêm cầu thận màng
  • Bệnh viêm cầu thận mảnh, ổ
  • Bệnh viêm cầu thận màng tăng sinh
  • Bệnh viêm cầu thận tăng sinh gian mạch
  • Bệnh viêm cầu thận tăng sinh ngoại mạch
hoi-chung-than-hu

Hội chứng thận hư có nhiều cách để chẩn đoán

5. Chẩn đoán qua các biến chứng

Hội chứng thận hư sẽ có các biến chứng dưới đây:

  • Nhiễm khuẩn: Gặp phải chứng nhiễm trùng mãn tính, đặc biệt là viêm mô tế bào và viêm cả phúc mạc.
  • Tắc mạch do đông huyết: Những biến chứng này bao gồm tắc tĩnh mạch cấp hoặc mãn tính. Hiếm gặp hơn có thể tắc mạch máu phổi.
  • Rối loạn điện giải
  • Suy thận cấp
  • Suy thận mạn tính
  • Tình trạng suy kiệt thiếu dinh dưỡng
  • Biến chứng do sử dụng thuốc: Thường là do sử dụng nhóm thuốc corticoid kéo dài, hoặc do dùng các thuốc ức chế hệ miễn dịch khác hoặc do dùng thuốc lợi tiểu.

Hội chứng thận hư có chữa khỏi được không?

Để giải đáp câu hỏi: “Bệnh hội chứng thận hư có chữa dứt điểm được không?” thì bạn cần xác định được nguyên nhân gây ra bệnh, như vậy mới có cách chữa phù hợp và dứt điểm. Như đã nói ở trên, thận hư là căn bệnh kéo dài, mãn tính, chính vì thế mà việc có chữa khỏi hoàn toàn hay không thì sẽ phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác nhau.

Điều trị hội chứng thận hư như thế nào?

Quá trình điều trị thận hư cần theo các bước và những điều chú ý những điều sau đây:

  • Theo dõi và duy trì sự cân bằng dịch trong cơ thể:
  • Theo dõi nước tiểu thải ra, chỉ số huyết áp, cân nặng, ion đồ, chỉ số ure, creatinin hằng ngày, tính GFR của cầu thận.
  • Hạn chế nước < 1 lít
  • Lợi tiểu (IV furosemide)
  • Duy trì và đảm bảo chức năng thận
  • Giảm đạm niệu.
  • Thuốc ức chế men chuyển, ức chế TT angiotensin.
  • Kiểm soát mức huyết áp tốt, HA 125/ 75 mmHg  
  • Thuốc ức chế quá trình miễn dịch
  • Thuốc tăng cường miễn dịch
  • Thuốc chống tụ – đông máu:
  • Thuốc ACE (ức chế men chuyển)
  • Thuốc giảm nồng độ cholesterol

Bên cạnh các biện pháp điều trị dự phòng và điều trị các biến chứng, thì chúng ta cần có các phương pháp điều trị riêng biệt cho từng nguyên nhân do bác sĩ chỉ định.

cach-dieu-tri-hoi-chung-than-hu

Điều trị hội chứng thận hư là quá trình dài và phức tạp

Phác đồ điều trị hội chứng thận hư

  1. Điều trị lần đầu:

– Prednisone 1 mg/kg/ngày (không quá 80 mg/ngày) đến khi hết đạm niệu (có thể kéo dài tới 12 tuần trước khi cho là kháng corticoid)

– Tiếp theo 1 mg/kg/cách ngày/4 tuần.

– Giảm dần trong 2 – 3 tháng.

Ngưng đột ngột corticoid hoặc giảm liều nhanh ngay sau khi lui bệnh có thể gây tái phát.

  1. Tái phát không thường xuyên: điều trị như lần đầu.
  2. Nếu tái phát xảy ra trong khi đang giảm liều: Phải tăng liều prednisone tới mức tạo được lui bệnh, sau đó giảm liều nhanh tới mức tái phát xảy ra thì giảm chậm lại để tránh tái phát.
  3. Tái phát thường xuyên hoặc lệ thuộc corticoid:

Cách 1: Điều trị như lần đầu, sau đó thì dùng prednisone liều thấp cách ngày lâu dài để duy trì lui bệnh.

Cách 2: Điều trị với prednisone cho đến khi hết đạm niệu.

  1. Tiếp theo: Cyclophosphamide < 200 mg/kg và Chlorambucil < 10 mg/kg để tránh nhiễm độc tuyến sinh dục.

Tác dụng phụ của Cyclophosphamide và Chlorambucil: ức chế tuỷ, bị viêm bàng quang xuất tiết, bị suy tuyến sinh dục, leukemia. Trong khi điều trị bằng thuốc độc tế bào cần phải theo dõi lượng bạch cầu, điều chỉnh liều lượng thuốc phù hợp để duy trì bạch cầu không dưới 3000.

Nếu như hội chứng thận hư vẫn tái phát sau khi được điều trị với Cyclophosphamide hoặc thay thế cho Cyclophosphamide ở người trẻ (tránh gây độc tuyến sinh dục):

  1. Cyclosporin: 4 – 5 mg/kg/ngày/1 năm (cho người lớn) sau đó giảm dần. Cyclosporin dùng lâu ngày sẽ gây độc thận và khi ngưng thuốc thì bệnh thận hư tái phát, vì vậy nếu sau 3 – 4 tháng điều trị không đáp ứng thì ngưng thuốc.
  2. Kháng corticoid: Ít gặp, thường do xơ cầu thận khu trú từng vùng. Cần sinh thiết lại để có thể xác định chẩn đoán. Điều trị thận hư tái phát thường xuyên hoặc là lệ thuộc corticoid.

Theo dõi tình trạng hội chứng thận hư tại nhà

Thường xuyên kiểm tra lượng nước tiểu vào mỗi buổi sáng của người bệnh. Dùng que thử nước tiểu để theo dõi màu sắc và các chất trong nước tiểu. Không cần thiết phải liên tục thử nước tiểu mỗi ngày, có thể thử 1-2 ngày sau khi người bệnh sử dụng prednisone được 1 tuần hoặc khi người bệnh đã có những biểu hiện giảm phù nề. Dưới đây và ví dụ của bảng theo dõi của một trẻ là bệnh nhân hội chứng thận hư.

Bảng chi tiết ví dụ theo dõi của một bệnh nhân hội chứng thận hư tại nhà:

Ngày Kết quả nước tiêu Liều Prednisone Chú thích
1/4/16 N (âm tính) 10 mg Khỏe
2/4/16 N (âm tính) Khỏe
3/4/16 1+ (30 mg/dL) 10 mg Cảm lạnh
4/4/16 2+ (100 mg/dL) Cảm lạnh và sốt

Khi nào con tôi cần khám bác sĩ?

Phòng ngừa hội chứng thận hư như thế nào?

Cách phòng ngừa hội chứng thận hư hiệu quả nhất là phải kiểm soát được các nguyên nhân gây bệnh. Đặc biệt là các bệnh liên quan trực tiếp tới thận thì cần phải có sự giúp đỡ của bác sĩ, điều này giúp hạn chế được các tổn thương gây ra cho thận. Chế độ ăn uống hoạt động thể chất điều độ cũng là biện pháp phòng ngừa hội chứng thận hư vô cùng hiệu quả.

Author: Bác sĩ Hoàng Thị Lan Hương

Là một giảng viên ưu tú, hiện bác sĩ Hoàng Thị Lan Hương (sinh ngày 19/11/1957 tại Yên Phụ, Tây Hồ, Hà Nội) đang giảng dạy tại trường Học viện y học cổ truyền Tuệ Tĩnh. Bà rất tâm huyết trong việt xây dựng phác đồ hỗ trợ điều trị về bệnh suy thận nói riêng và các bệnh về thận nói chung.
Bác sĩ Hoàng Thị Lan Hương là người đại diện pháp lý, chịu trách nhiệm chuyên môn tại nhà thuốc Tâm Minh Đường và toàn bộ thông tin y sức khỏe trên website: https://suythan.net/